Nội Dung Chính
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì quá trình xuất, nhập khẩu hàng hóa giữa các nước diễn ra rất mạnh mẽ. Việc quá cảnh hàng hóa đã tạo ra sự thuận tiện cũng tiết kiệm chi phí một cách hiệu quả. Quá cảnh hàng hóa là việc vận chuyển hàng hóa thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân nước ngoài qua lãnh thổ Việt Nam, kể cả việc chia tách lô hàng, chuyển tải, trung chuyển, lưu kho, thay đổi phương thức vận tải hoặc các công việc khác được thực hiện trong thời gian quá cảnh. Việt Nam với ưu thế về mặt địa lý nên được coi là nước trung gian cho việc quá cảnh hàng hóa giữa các nước trong khu vực và trên thế giới. Việt Nam đã ban hành những quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc quá cảnh hàng hóa. Luật Thương mại năm 2005, Nghị định 187/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật thương mại về việc quá cảnh hàng hóa qua lãnh thổ Việt Nam.
Điều 242, Luật Thương mại năm 2005 quy định:
Theo hướng dẫn tại Điều 40. Nghị định 187/2013/NĐ-CP: Các loại hàng hóa thuộc sở hữu của tổ chức. cá nhân nước ngoài. trừ các loại vũ khí. đạn dược. vật liệu nổ. hàng hóa có độ nguy hiểm cao và hàng hóa thuộc Danh mục cấm kinh doanh. cấm xuất khẩu. tạm ngừng xuất khẩu. hàng hóa cấm nhập khẩu. tạm ngừng nhập khẩu. được quá cảnh lãnh thổ Việt Nam. Thủ tục quá cảnh được giải quyết tại Chi cục Hải quan cửa khẩu.
Hàng hóa là vũ khí. đạn dược. vật liệu nổ và hàng hóa có độ nguy hiểm cao chỉ được quá cảnh lãnh thổ Việt Nam sau khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép.
Hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa cấm kinh doanh. cấm xuất khẩu. tạm ngừng xuất khẩu. hàng hóa cấm nhập khẩu. tạm ngừng nhập khẩu. hàng hóa xuất khẩu. nhập khẩu theo giấy phép. được phép quá cảnh lãnh thổ Việt Nam sau khi được Bộ Công Thương cho phép. trừ trường hợp các điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó.
Tổ chức. cá nhân nước ngoài muốn quá cảnh hàng hoá qua lãnh thổ Việt Nam phải thuê thương nhân Việt Nam kinh doanh dịch vụ quá cảnh thực hiện. trừ trường hợp tổ chức. cá nhân nước ngoài tự mình thực hiện quá cảnh hàng hóa qua lãnh thổViệt Nam theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên .
Điều 245. Luật Thương mại năm 2005 quy định:
Hàng hóa quá cảnh lãnh thổ Việt Nam phải chịu sự giám sát của cơ quan Hải quan Việt Nam trong toàn bộ thời gian quá cảnh.
Và theo Khoản 4. Điều 40. Nghị định 187/2013/NĐ- CP thì hàng hóa quá cảnh lãnh thổ Việt Nam chịu sự giám sát của Hải quan Việt Nam trong suốt thời gian lưu chuyển trên lãnh thổ Việt Nam. vào và ra khỏi Việt Nam theo đúng cửa khẩu. tuyến đường quy định. lượng hàng xuất ra phải đúng bằng lượng hàng nhập vào. nguyên đai. nguyên kiện.
Thời gian quá cảnh lãnh thổ Việt Nam tối đa là ba mươi ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. trừ trường hợp hàng hóa được lưu kho tại Việt Nam hoặc bị hư hỏng. tổn thất trong quá trình quá cảnh.
Đối với trường hợp hàng hóa được lưu kho tại Việt Nam hoặc bị hư hỏng. tổn thất trong thời gian quá cảnh cần phải có thêm thời gian để lưu kho. khắc phục hư hỏng. tổn thất thì thời gian quá cảnh được gia hạn tương ứng với thời gian cần thiết để thực hiện các công việc đó và phải được cơ quan Hải quan nơi làm thủ tục quá cảnh chấp thuận. trường hợp hàng hóa quá cảnh theo giấy phép của Bộ trưởng Bộ Thương mại thì phải được Bộ trưởng Bộ Thương mại chấp thuận.
Bộ Tài chính hướng dẫn thủ tục lưu kho. lưu bãi hàng hóa quá cảnh. thủ tục sang mạn. thay đổi phương tiện vận chuyển hàng hóa quá cảnh. gia hạn hàng hóa quá cảnh.( Khoản 8. Điều 40. Nghị định 187/2013/NĐ- CP)
Hàng hóa chỉ được quá cảnh qua các cửa khẩu quốc tế và theo đúng những tuyến đường nhất định trên lãnh thổ Việt Nam.
Căn cứ điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải quy định cụ thể tuyến đường được vận chuyển hàng hoá quá cảnh.
Trong thời gian quá cảnh. việc thay đổi tuyến đường được vận chuyển hàng hoá quá cảnh phải được sự đồng ý của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.”
Để cụ thể hóa quy định này Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư 15/2014/TT-BGTVT Hướng dẫn về tuyến đường vận chuyển quá cảnh hàng hóa qua lãnh thổ Việt Nam.
Những hành vi bị cấm trong quá cảnh được quy định tại Điều 248. Luật thương mại năm 2005. Theo đó thì những hành vi bị cấm bao gồm:
– Thanh toán thù lao quá cảnh bằng hàng hóa quá cảnh.
– Tiêu thụ trái phép hàng hóa. phương tiện vận tải chở hàng quá cảnh.
Điều 247. Luật thương mại năm 2005 và Khoản 6. Nghị định 187/2013/NĐ- CP quy định Hàng hóa quá cảnh không được tiêu thụ trên lãnh thổ Việt Nam. Trường hợp cần thiết tiêu thụ tại Việt Nam phải xin phép Bộ Công Thương.
Theo đó thì việc tiêu thụ hàng hoá quá cảnh tại Việt Nam phải tuân theo quy định của pháp luật Việt Nam về nhập khẩu hàng hoá. thuế. phí. lệ phí và các nghĩa vụ tài chính khác.